Op 1 oktober 1993 startte de vijfjarige opleiding tot muziektherapeut aan de Hogeschool voor Wetenschap en Kunst, campus Lemmensinstituut te Leuven. Dit was een belangrijke stap op initiatief en doorzetting van Prof. Jos De Backer die belangrijke gevolgen meedraagt voor de muziektherapie in Vlaanderen. Sindsdien werd het muziektherapeutisch landschap hier volledig hertekend. De muziektherapie was voordien een randfenomeen in de hulpverlening. Met de erkende opleiding is de stap gezet naar een netwerk van professionele muziektherapeuten en een veralgemeende toepassing van muziektherapie op verschillende terreinen binnen de welzijnssector.
De opleiding kreeg onder de deskundige leiding van directeur Paul Schollaert onderdak in het Lemmensinstituut. Ze wordt afgerond met het academisch diploma: "Meester in muziek, optie muziektheorie-schriftuur, richting muziektherapie". Bepalend is wel dat de opleiding ingebed is in een muziekhogeschool en niet in één of andere hogeschool voor paramedici of universiteit. Studenten krijgen op een professioneel zeer hoogstaand niveau les van uitmuntende musici en kunnen zo hun muzikale vaardigheden ten volle ontwikkelen. Een tweede belangrijk gegeven is de constructieve samenwerking met de Katholieke Universiteit van Leuven. Deze samenwerking verloopt op twee niveaus. Er is het pakket vakken aan de universiteit te volgen, en er is anderzijds ook de stage in het Universitair Centrum te Kortenberg. Dankzij de steun van Prof. Dr. J. Peuskens, die hier algemeen en medisch directeur is, kan de muziektherapie zich ten volle ontplooien. Het Universitair Centrum staat model voor nieuw op te richten muziektherapeutische afdelingen in andere psychiatrische instellingen.
Wat de opleiding tenslotte ook uniek maakt is de sterke psychoanalytische oriëntering. Daartoe werd Prof. Jan Van Camp, psycho-analytisch psychotherapeut aangezocht. De inhoud van de opleiding werd in een intensieve dialoog tussen Prof. De Backer en Prof. Van Camp vastgelegd. Elk vak werd op zijn inhoud en noodzakelijkheid getoetst, zodat er een harmonisch evenwicht ontstond tussen muziek en wetenschap.
De opleiding duurt vijf jaren en start met een brede algemeen muzikale opleiding van twee jaar. Na deze twee kandidatuursjaren kiezen de studenten voor de specialisatie muziekpedagogie of voor de opleiding tot muziektherapeut. Een voorafgaand verkennend gesprek peilt naar de motivatie en muzikale creativiteit van de aspirant-muziektherapiestudent. In de tweede cyclus die drie jaren duurt, zijn vakken uit verschillende vakgebieden opgenomen. Er zijn de algemene vakken, de vakken uit de theorie van de muziektherapie en de psychotherapeutische vakken. Groepsmuziektherapie en individuele verbale therapie dragen bij tot de persoonlijke ontwikkeling van de student en de muzikale improvisatie vormt het leeuwenaandeel in de vier instrumentvakken.
De studenten muziektherapie worden reeds vanaf de eerste meestergraad vertrouwd gemaakt met de muziektherapiepraktijk. Onder supervisie werken zij met kinderen met een mentale handicap, autisme en/of gedragsproblemen.
Het vijfde jaar wordt bijna volledig in beslag genomen door stages in psychiatrische centra. Studenten kunnen hun muziektherapeutische vaardigheden procesmatig ontwikkelen en ze leren hierbij ook werken in een multidisciplinair team. Ze kunnen steeds terecht bij hun supervisoren, maar ook bij de teamleden van de afdeling zelf waar ze hun stage doen.
De opleiding wordt afgesloten met een eindverhandeling, die voor een examencommissie moet worden verdedigd. Deze verhandeling bestaat uit een theoretisch en een praktisch gedeelte dat getoetst is aan het theoretische deel. Het doel van de eindverhandeling is dat de kandidaat één aspect van de muziektherapie grondig uitdiept en zijn werk als muziektherapeut grondig beschrijft en evalueert.
Het diploma biedt garantie voor de kwaliteit van de muziektherapeut.